کلاه نوکتیز جادوگران؛ از نماد ترس تا نشانه مقاومت
تاریخ کلاه نوکتیز جادوگران، از قرون وسطی تا دوران مدرن، مسیری پیچیده را طی کرده است. پژوهشگران بر این باورند که این نماد در ابتدا ارتباطی با جادوگران واقعی نداشته و حالا به نمادی از استقلال و هویت تبدیل شده است.
به گزارش شهریور: تصویر جادوگر در ذهن اکثر افراد عموماً با سه عنصر اصلی همراستا است: جاروی پرنده، دیگ جوشان، و کلاه نوکتیز. این نمادهای تاریخی دارای پیشینهای پیچیده و غنی هستند که به تدریج از باورهای مذهبی، ترسهای اجتماعی، و تصورات هنری شکل گرفتهاند. شواهد نخستین از جارو یا دیگ جادوگری به دوران قرون وسطی بازمیگردد، اما مشهورترین نماد جادوگری یعنی کلاه مخروطی، مسیری متفاوت را پشت سر گذاشته است.
این نوع کلاه در دورههای مختلف تاریخی ظهور کرده است؛ از کلاههای طلایی و بلند عصر برنز که بهعنوان نشانهای از دانش مقدس شناخته میشدند، تا کلاههای نوکتیز مومیاییهای چین در قرون چهارم تا دوم پیش از میلاد. همچنین، در دوران تفتیش عقاید اسپانیا، بهاجبار بر سر بدعتگذاران کلاههایی تحقیرآمیز گذاشته میشد که این استفاده تحقیرآمیز بهصورت ناخودآگاه در تصویر جادوگران در فرهنگ اروپایی گنجانده شد.
این کلاهها در آثار هنری فرانسیسکو گویا بهچشم میخورند. او با به تصویر کشیدن جادوگران معلق در هوا و کلاههای مخروطی آنها، خرافات و ترس اجتماعی را به سخره میگیرد. با این حال، بسیاری از پژوهشگران تاکید دارند که زنان متهم به جادوگری در قرون شانزدهم و هفدهم اساساً کلاه نوکتیز نمیپوشیدند. در آثار هنری آن زمان، جادوگران با موهای باز و آشفته به تصویر کشیده میشدند که نمایانگر «بینظمی اخلاقی» و خروج از هنجارهای اجتماعی بود.
تصویر کلاه نوکتیز بیشتر در هنر و ادبیات پس از قرن هفدهم تثبیت شد. در کتابهای کودکانه، افسانهها، و چاپهای چوبی، زنان با لباس و کلاه تیره به تصویر درآمدند تا مفهوم «تاریکی»، «شب» و «شیطان» را نمایان سازند. رنگ سیاه در این آثار نقش مهمی ایفا کرد: جادوگران در نمایشها و ادبیات با سگ سیاه شیطان، شبنشینیها و آیینهای پنهانی مرتبط بودند.
در دوران معاصر، رمان «جادوگر شهر اُز» و اقتباس سینمایی مشهور ۱۹۳۹ ین تصویر را برای همیشه در ذهنها حک کرد؛ زنی سبزپوست با بینی خمیده و خندهای ترسناک، که کلاهی بلند و سیاه بر سر دارد و به نماد «جادوگر بد» تبدیل شده است.
امروزه، اما این تصویر بار دیگر معنا یافته است. جنبشهای فمینیستی جادوگر را به نماد مقاومت، استقلال، خرد سنتی، و مخالفت با ساختارهای مردسالار تبدیل کردهاند. کلاه نوکتیز دیگر تنها نشانهای از ترس و خرافه نیست؛ بلکه به نشانهای از هویت، قدرت، و بازخوانی تاریخ تبدیل شده است./ پایان پیام
